Jinsi ya Kusoma Nyaraka za Uchungaji

Nyaraka tatu za Uchungaji ni za kipekee kati ya barua kumi na tatu za Paulo kwa sababu ziliandikwa kwa wafanyakazi wenza wa Paulo, Timotheo na Tito, ambao walikuwa wakisimamia makanisa kama wachungaji. Wote wawili walikuwa wakikabiliana na walimu wa uongo na majaribu mengine yaliyofanya majukumu ya uchungaji kuwa magumu. Ingawa ziliandikiwa Timotheo na Tito, barua hizo zinamalizika na baraka za Paulo, “Neema iwe nanyi,” ambapo “nanyi” katika Kigiriki cha asili ni wingi. Hivyo basi, kwa namna fulani, ni kama za hadhara. Paulo alitarajia barua hizo zisomwe kwa kanisa zima. Kwa kuzingatia hili, hebu tuangalie vidokezo vinne vya kusoma Nyaraka za Uchungaji.

1. Soma Nyaraka za Uchungaji kwa kuzingatia mwili wa pamoja wa Kristo na ushiriki wako ndani yake.

Wakristo wengi leo wamepoteza maana ya umuhimu wa kanisa. Kwao, maisha ya Kikristo yamejikita zaidi kwenye uhusiano wao binafsi na Kristo kuliko kuwa mshiriki hai wa mwili wa Kristo. Paulo katika Nyaraka za Uchungaji anajishughulisha na afya na uaminifu wa kanisa. Ndipo mahali ambapo watu wa Mungu hulelewa na kukua katika imani. Hii ndiyo sababu Paulo anatumia muda kueleza sifa za viongozi wacha Mungu, ikiwa ni pamoja na wazee (1 Tim. 3:1–7; Tito 1:5–16) na mashemasi (1 Tim. 3:8–13). Pia ndiyo sababu Paulo anamuhimiza Timotheo mara kwa mara kujitolea kwa huduma ya kanisa ya kufundisha na kuhubiri. Kanisa lenye afya linahitaji watu wa Mungu kulishwa mana ya Neno la Mungu lililosomwa na kuhubiriwa.

Nyaraka za Uchungaji, ingawa zimeandikwa kwa watu binafsi, zinalenga kujenga kanisa la Kristo na kuhimiza maisha ya pamoja ya ushirika. Huku kunajumuisha kuabudu pamoja (1 Tim. 2; 4:13), kufanya kazi na kutumika pamoja (2 Tim. 2:21; Tito 3:1), ukarimu kwa wengine kanisani (1 Tim. 6:17–19), na kutumikiana kwa uaminifu. Katika Nyaraka za Uchungaji, Paulo analiwasilisha kanisa kama kitovu cha maisha ya Kikristo, si kama wazo la baadaye au nyongeza.

2. Tambua hatari ya mafundisho ya uongo na umuhimu wa kupambana nayo.

Paulo anatumia muda mwingi zaidi katika Nyaraka za Uchungaji kupambana na mafundisho ya uongo kuliko mada nyingine yoyote. Katika 1 Timotheo, anatoa sehemu tatu katika barua hiyo kwa walimu wa uongo. Kwa kweli, mwanzoni mwa barua, badala ya sehemu ya shukrani ambayo kawaida hufuata salamu za ufunguzi katika barua za Paulo na ambayo ilikuwa desturi katika siku zake, anashughulikia mara moja walimu wa uongo huko Efeso (1 Tim. 1:3–11). Paulo anarudi kwa walimu wa uongo katika sura ya 4 na tena katika sura ya 6. Kupambana na mafundisho ya uongo pia ni muhimu katika Timotheo wa pili na Tito.

Kwa nini Paulo anapambana vikali na mafundisho ya uongo, hata kuweka kando desturi za kijamii katika uandishi wa barua ili kufanya hivyo? Kwa sababu mafundisho ya uongo ni suala la maisha na kifo. Wokovu na uzima wa milele vinategemea kuamini na kushikilia ukweli uliofunuliwa na Mungu katika Kristo. Hivyo, Paulo analichukulia kwa uzito mkubwa. Kama Paulo anavyoandika kuhusu mafundisho ya uongo huko Galatia, “Chachu kidogo huchachua donge lote” (Gal. 5:9).

Upande mwingine wa kupambana na mafundisho ya uongo ni umuhimu wa kufundisha ukweli. Huku kunaongoza katika ushauri wa tatu wa kusoma Nyaraka za Uchungaji.

3. Zingatia umuhimu wa huduma ya Neno.

Paulo anatoa maagizo kwa huduma nyingi za kanisa, lakini ile anayosisitiza zaidi ni huduma ya kuhubiri na kufundisha Neno la Mungu. Anamsihi Timotheo “ajitolee kwa usomaji wa hadharani wa Maandiko, kwa kuhubiri, kwa kufundisha” (1 Tim. 4:13). Huduma ya Neno ni muhimu kwa imani. Imani huja kwa kusikia na kusikia huja kwa Neno la Mungu. Zaidi ya hayo, kukaa chini ya Neno kunaimarisha imani ya watu wa Mungu. Katika 2 Timotheo, Paulo anamsihi mwenzake mdogo “ahubiri Neno . . . kwa wakati na nje ya wakati . . . kwa maana wakati unakuja ambapo watu hawatavumilia mafundisho yenye afya, bali kwa kuwa na masikio yanayowasha watajikusanyia walimu ili kufuata tamaa zao wenyewe” (2 Tim. 4:2–3).

Huduma ya kanisa pia inajumuisha maombi ya pamoja—kwa wale walio kanisani, pamoja na watawala na mamlaka nje yake (1 Tim. 2:1–2). Inahusisha huduma ya kujishughulisha kwa wazee na mashemasi. Wazee wenye ujuzi wanahitajika ili kuwahudumia watu wa Mungu kiroho kama wachungaji. Mashemasi wamekabidhiwa huduma ya huruma, wakijali mahitaji ya kimwili. Wakati mashemasi mara nyingi hufanya kazi yao kwa siri, bila kuonekana na wengi kanisani, Mungu anatoa ahadi nzuri kwamba “wale wanaohudumu vizuri kama mashemasi wanapata nafasi nzuri kwao wenyewe na pia ujasiri mkubwa katika imani iliyo katika Kristo Yesu” (1 Tim. 3:13). Huduma zote ni muhimu kwa utendaji kazi mzuri wa kanisa, lakini Neno ni la msingi.

4. Soma Nyaraka za Uchungaji ukiangazia moyo wa mtumishi mcha Mungu wa Kristo.

Kihistoria, Paulo mara nyingi ameonekana vibaya—hata na wengi kanisani. Maelezo maarufu ya kimwili ya Paulo ni kwamba alikuwa mfupi, mwenye upara, na mwenye matege, na pua kubwa na nyusi zisizoachana, mara nyingi akiwa amekunja uso. Paulo pia ameelezwa kama mtu mwenye hasira na asiyeweza kuelewana na watu. Alitengana na Barnaba, mwana wa faraja, kati ya watu wote. Na alikataa kumpa Marko fursa ya pili.

Hata hivyo, kama inavyoonyeshwa katika Matendo ya Mitume na barua zake nyingine, upendo na huruma wa Paulo kwa wengine unamiminika katika Nyaraka za Uchungaji. Anamrejelea Timotheo kama “mwanangu” na kama “mtoto wangu mpendwa.” Anamwita Tito “mtoto wangu wa kweli katika imani tunayoshiriki sote.” Lakini hasa tunaona moyo wa Paulo kwa wengine mwishoni mwa barua yake ya mwisho, 2 Timotheo. Tunasikia huzuni yake juu ya wale waliomwacha. Lakini pia tunaona upendo wake kwa wenzake na marafiki, kama Timotheo, Luka, na hata Marko, ambao inaonekana wamepatana tena. Nyaraka za Uchungaji zinaweka wazi kwamba upendo wa kina wa Paulo kwa Kristo unamiminika katika upendo wake kwa wengine.

Makala hii ni sehemu ya mkusanyiko wa Hemenitiki (taaluma ya ufasiri wa Biblia).