Mambo Matatu Unayopaswa Kujua Kuhusu Zekaria

1. Jambo la kwanza kujua kuhusu Zekaria ni utambulisho wa mtuhuyo.

Zekaria lilikuwa jina la kawaida katika Agano la Kale, lakini kifungu cha kwanza kinamtambulisha hasa kama “mwana wa Berekia, mwana wa Ido nabii.” Kulingana na Nehemia 12:1–4, Ido alikuwa mmoja wa makuhani waliorudi Palestina pamoja na Zerubabeli baada ya utumwa wa Babeli. Agizo la kwanza kwa wale waliorudi Yuda baada ya uhamisho lilikuwa kujenga upya hekalu lililokuwa limeharibiwa na Wababeli. Chini ya uongozi wa Zerubabeli, kazi ilistawi mwanzoni lakini kisha ikakwama kwa sababu ya shinikizo la nje na kutojali kwa ndani (Ezra 4, 5). Ido, babu yake Zekaria, angekuwa amehusika katika kazi ya awali ya hekalu. Zekaria alikuwa muhimu katika kuhakikisha kazi imekamilika. Kwa kejeli na kulingana na Yesu (Mathayo 23:35–37), Zekaria aliuawa katika hekalu lile lile ambalo alikuwa na ushawishi mkubwa katika kulijenga upya.

Lakini kabla ya kuuawa kwake, Zekaria alikuwa na huduma ndefu. Tarehe kwenye ujumbe wake wa kwanza (Zek. 1–6) ilikuwa katika mwaka wa pili wa Dario, ambao hesabu yake ni 520 KK. Tarehe ya mfululizo wake wa pili (Zek. 7–8) miaka miwili baadaye, katika mwaka wa nne wa Dario (518 KK). Sura za 9–14 hazina tarehe, lakini marejeo ya Ugiriki (Zek. 9:13) yanapendekeza tarehe ya baadaye, labda kati ya 480–470 KK. Kwa jumla, Zekaria alitabiri kwa takriban miaka hamsini.

2. Jambo la pili la kujua kumhusu Zekaria linahusu ujumbewake.

Mateka ya Babeli yalikuwa yamekwisha, lakini watu hawakuwa wakipata baraka au ufanisi waliotarajia. Walipata upinzani kutoka kwa Wasamaria, ukiwa katika nchi, kazi ngumu, na magumu. Hali ilionekana kuwa ya kukatisha tamaa; ilionekana kana kwamba Bwana alikuwa amewasahau. Jina la Zekaria linamaanisha “Bwana anakumbuka,” na kwa kusikia tu jina lake lingekuwa ukumbusho kwa watu kwamba Bwana hakuwa amewasahau.

Mada kuu ya mahubiri ya Zekaria ilikuwa tumaini katika kusudi lisiloshindwa la Mungu. Tumaini ni mtazamo wa baadaye wa imani. Kama imani yote ya kweli, tumaini ni lengo, na lengo lake huamua thamani yake. Tumaini si kutetemeka, kusita, au kutamani kwa kubahatisha. Kinyume chake, ni matarajio ya kujiamini kwamba ahadi za Mungu haziwezi kuwa chochote isipokuwa kweli. Kutazama kwa Mungu ni siri ya tumaini, hivyo Zakaria anawaelekeza watu kwa Mungu—Nguvu Zake, Mamlaka Yake, Uaminifu Wake wa Agano, na Kristo Wake.

Kwa kuzingatia matumaini haya, haishangazi kwamba kitabu cha Zakaria kinachukuliwa kama kimoja cha vitabu vya unabii wa Masihi vilivyo wazi na maalum zaidi katika Agano la Kale lote. Kuzingatia kusudi la ukombozi wa Mungu ya kubatilisha laana ndani na kupitia Kristo lilikuwa muhimu katika kukuza na kuwasha upya tumaini kwa watu ambao kwa njia nyingi walikuwa wamekata tamaa mbele ya vikwazo vya siku hizo. Kumwona Kristo ilikuwa kuona moyo wa ahadi ya Mungu na kuwa na uhakika wa kila neno, kwa maana ahadi zote za Mungu ni ndiyo na amina katika Kristo (2 Kor. 1:20).

Kama vile Zakaria anvyomzingatia Kristo anayekuja, la kushangaza zaidi ni umakini wake kwa kazi za upatanishi za Kristo kama Nabii, Kuhani, na Mfalme bora. Ofisi yake ya unabii kama mwakilishi wa Mungu inaonekana katika Zekaria 13:7, ambapo Bwana wa Majeshi anamrejelea Masihi kama “Mchungaji Wangu” na mtu mwenye nguvu ambaye ni sawa naye, ambaye Yeye Mwenyewe anampiga. Mathayo 26:31 inaunganisha hili moja kwa moja na Kristo na msalaba. Inalingana pia na ufafanuzi wa Kristo kuhusu Mchungaji Mwema, ambapo anatangaza kwamba anaweka chini maisha yake kwa ajili ya kondoo na kwamba Yeye na Baba yake ni mmoja (Yohana 10:30). Huduma ya ukuhani inaelezwa wazi zaidi katika jina kuu la kimasiya “Tawi” linalopatikana katika Zakaria 3:8 na Zakaria 6:12 kwa kufananishwa na Yoshua, kuhani mkuu. Aidha, maono yote ya Yoshua kusimama mbele ya mahakama ya mbinguni ni picha nzuri ya jinsi Mungu anavyosamehe na kuhesabia haki wenye dhambi: hitaji la kuhesabiwa haki ni kubwa, tendo la kuhesabiwa haki ni la neema, msingi wa kuhesabiwa haki (Tawi) ni thabiti, na madai ya kuhesabiwa haki ni ya kimantiki. Ufalme wa Kristo unaonekana katika Zakaria 10:4 (jiwe la pembeni, msumari, upinde wa vita, mtawala kamili) na Zakaria 9:9, unabii ulio timia kwa usahihi siku ya Jumapili ya Mitende. Vipengele vya ufalme vinavyohusishwa na kuja kwa pili kwa Kristo pia ni sehemu ya tumaini (Zek. 14). Haitakuwa jambo la kushangaza kabisa kuutaja unabii huu kama “Injili kulingana na Zekaria.”

3. Jambo la tatu la kujua kuhusu Zekaria linahusu mbinuyake.

Zakaria 1:1 inasema kwamba neno la Bwana lilimjia Zakaria. Mojawapo wa njia ambazo neno lilikuja ilikuwa kupitia maono. Sura sita za kwanza zinarekodi mfululizo wa maono yanayotoa mtazamo wa jumla wa kusudi la Mungu kwa watu Wake kuanzia hali za wakati huo hadi utimilifu wa mwisho.

Mbali na ujumbe uliofunuliwa, Zekaria ni kitabu cha mafunzo juu ya jinsi Mungu alivyofunua neno Lake kupitia maono. Kwanza, maono yalikuwa ya binafsi na ya ndani. Ni nabii tu ndiye angeweza kuyaona. Pili, mpokeaji wa maono alikuwa mshiriki mtendaji. Zekaria alizungumza na malaika mfasiri ambaye alimpa maelezo kuhusu maana ya maono hayo. Tatu, maono yalikuwa ya mfano sana. Farasi wenye rangi, mafundi wanne, vinara vya taa na miti ya mizeituni, magombo yanayoruka, na magari ya vita yaliyojaa farasi yote yalionyesha ukweli fulani wa kiroho.

Sifa nyingine ya mbinu ya Zekaria ilikuwa ni sauti ya kutabiri, aina ya utabiri uliolenga siku za usoni za mbali, ikijumuisha utimilifu wa mwisho. Ujumbe wa Zekaria, kwa hivyo, unaenda zaidi ya Israeli baada ya uhamisho. Anahakikishia kanisa kwamba Mungu anamamlaka na kwamba kila kitu kiko kwenye mkondo wa kutimiza mpango na kusudi la milele la Mungu.

Makala hii ni sehemu ya mkusanyiko wa Kila Kitabu cha Biblia: Mambo Matatu ya Kujua.

Makala haya yalichapishwa kwanza katika Blogu ya Huduma za Ligonier.