Kujiwekea Nidhamu ni Nini?

Je, ukoje katika kujiwekea nidhamu? Kuna uwezekano kwamba unasoma makala hii kwenye kifaa cha mkononi, na vifaa vya mkononi vinaweza kupinga kujiwekea nidhamu zaidi kuliko kitu kingine chochote katika dunia yetu. Wataalamu wanatuambia kwamba kuperuzi bila kikomo kunatufanya kuwa waraibu wa dopamini, tukikuza tabia zinazosababisha uvivu na kuahirisha mambo.

Lakini tafakari kidogo inatuambia kwamba hatuwezi kulaumu simu zetu—au vitu vingine vyovyote duniani—kwa ukosefu wetu wa kujiwekea nidhamu. Lawama iko kwetu wenyewe; fununu iko katika kujiwekea nidhamu, sivyo?

Kujiwekea nidhamu hakuonekani katika tafsiri za kisasa za Biblia za Kiingereza, lakini neno linalohusiana sana, kujidhibiti au kujitawala au kujizuia, hakika linaonekana. Kujidhibiti, kujitawala, ni tabia ya kiungu; kwa hakika, ni tabia inayofanana na ya Mungu. Wakati Mungu alipoanza kuumba mbingu na dunia, alifanya kazi kulingana na kusudi maalum na ndani ya muda uliowekwa (Mwa. 1). Hakufanya kazi yake kiholela, bila kujua anachoweza kufanya kutoka siku moja hadi nyingine, akibuni kadri alivyoendelea. Na sasa hivi, Anaendelea kufanya kazi kwa njia ile ile (Yohana 5:17).

Mungu ni Mungu wa mpangilio, si wa vurugu (1 Kor. 14:33). Kufanya mambo bila mpango mara nyingi kunathaminiwa sana katika utamaduni wetu, na pana mahali pake sahihi, lakini kunaweza kugeuka kuwa mkurupuko kwa urahisi, ambako ni kinyume kabisa na kujidhibiti. Kwa hivyo, wewe au mimi tunapojidhibiti, tunamwiga Muumba wetu. Kwa kweli, ingawa inaweza kuonekana kuwa kinyume, tunaweza kusema kwamba mtu anayejidhibiti zaidi ndiye mtu anayethibitiwa na Mungu zaidi.

Kuna vifungu vitatu katika Agano Jipya vinavyoangazia umuhimu wa kujidhibiti.

1. 1 Wakorintho 9:24–27

La kwanza ni 1 Wakorintho 9:24–27. Hapa Paulo anafananisha maisha ya Kikristo na mbio za masafa marefu na pambano la ndondi. Anaelezea kujidhibiti ambako wanariadha wote lazima wawe nako wanapokimbia. Kwa kuwa wengi wetu tunaishi katika jamii inayopenda michezo, tunaelewa kwamba wanariadha bora lazima wafuate mpango mkali wa lishe, mazoezi, mafunzo, na kulala, si tu siku wanapokimbia, bali kila siku.

Paulo anatumia hili katika maisha yote ya Kikristo: “Nauadhibu mwili wangu na kuutumikisha, ili baada ya kuhubiri kwa wengine mimi mwenyewe nisije nikakataliwa” (1 Kor. 9:27). Mwanariadha anayekimbia marathoni hana upungufu wa kusudi au motisha. Ni vivyo hivyo kwa Mkristo. Kujiwekea nidhamu katika maisha yote huanza tunapojiuliza maswali kama: Mimi ni nani? Niko hapa kwa ajili ya nini? Malengo yangu ni yapi, na ninapaswa kuyafikia vipi? Jibu la kwanza kabisa katika Katekisimu Fupi ya Westminster linaelekeza moja kwa moja kwa kutukumbusha kwamba “lengo kuu la mwanadamu ni kumtukuza Mungu, na kumfurahia milele.” Kila kitu katika maisha yangu lazima kiwe chini ya lengo hili kuu.

2. Wagalatia 5:22–23

Sehemu ya pili ni Wagalatia 5:22–23, ambapo Paulo anataja matunda ya Roho: “upendo, furaha, amani, uvumilivu, wema, fadhili, uaminifu, upole, kiasi.” Ona kwamba orodha hii ya matunda inakuja mara tu baada ya orodha nyingine ya “matendo ya mwili” (Gal. 5:19–21), na kwa asili yao “matendo ya mwili” haya ni tamaa na matamanio yasiyo na mipaka. Tamaa za kawaida na za asili za kibinadamu hazina udhibiti; ni kama mto unaovunja kingo zake, na kusababisha uharibifu na maangamizi makubwa.

Pia angalia kwamba matunda ya roho yanaanza na “upendo” na “kujizuia.” Tunajua kwamba katika Agano Jipya, upendo mara nyingi unachukuliwa kama fadhila kuu—“kubwa kuliko yote ni upendo” (1 Kor. 13:13)—lakini hata upendo lazima uelekezwe na kuongozwa. Kujizuia, au kujiwekea nidhamu, kunatambua uwepo wa tamaa za kibinadamu kwa chakula, kinywaji, kupumzika, ngono, raha, burudani, na mengine yote, lakini kunatengeneza njia kwa uangalifu ili kuyadhibiti ili yasivuke mipaka yao na kubadilika kuwa tamaa na matamanio yasiyodhibitiwa. Si ajali kwamba Paulo anapomwandikia Tito, akihudumu Krete—kisiwa chenye sifa ya vurugu—anataja hitaji la kuwa na “kujizuia” mara kadhaa anapoyahutubia makundi mbalimbali katika jamii hiyo: “wazee,” “wanawake vijana,” “wanaume vijana,” na kweli “watu wote” (Tito 2:1–12).

3. 2 Timotheo 1:7

Hatimaye, zingatia 2 Timotheo 1:7: “Mungu hakutupa roho ya woga bali ya nguvu na upendo na kujizuia.” Nafikiri hili ni neno la wakati muafaka kwa Wakristo waaminifu wanaoishi katika karne ya ishirini na moja. Utamaduni unaozunguka unaendelea kuwa wa uhasama, hasira, na kutovumiliana, kiasi kwamba waumini wanaweza kuhisi kutishwa kwa urahisi na upinzani na ukandamizaji. Inaonekana wazi kutoka Agano Jipya kwamba Timotheo alikuwa mtu wa kujitenga na mwoga ambaye alihitaji kushauriwa kuendelea kuhudumu “kwa wakati na nje ya wakati” (2 Tim. 4:2).

Jambo moja tunaloweza kupata kutoka kwenye kifungu hiki labda ni la kushangaza kidogo, lakini ni la thamani. Kujidhibiti, au kujiwekea nidhamu, ni tiba ya hofu na wasiwasi vinavyoweza kutusumbua kwa urahisi. Kwa sababu siri ya kweli ya kujiwekea nidhamu ni uwepo na nguvu za Mungu tulizonazo kama watu wake, ni nidhamu ya Mungu—Neno la Mungu na Roho wa Mungu vikielekeza na kudhibiti yote ninayofanya na kusema kama mtoto wa Mungu ambaye ameunganishwa na Yesu Kristo, hata ninaposhiriki katika akili ya Kristo (Wafilipi 2:5).

Makala haya yalichapishwa awali kwenye Blogu ya Ligonier Ministries.