Jinsi ya Kusoma Fasihi ya Ufunuo

Fasihi ya ufunuo inaweka mbele picha na mafundisho yanayohusiana na nyakati za mwisho, mara nyingi kwa ishara za hali ya juu. Ufafanuzi sanifu, uliotengenezwa na mradi wa aina ya Society of Biblical Literature, unasema kwamba fasihi ya ufunuo ni “aina ya fasihi yenye mfumo wa usimulizi, ambapo ufunuo unapitishwa na kiumbe wa ulimwengu mwingine kwa mpokeaji wa kibinadamu, ukifichua ukweli wa kiwango cha juu.” Kanuni zifuatazo zinaweza kutusaidia kufafanua fasihi ya ufunuo kulingana na sifa za kifasihi za aina hii ya kipekee ya kibiblia.

1. Kumbuka kwamba fasihi ya ufunuo ni sehemu ya unabii wa kibiblia.

Mara kwa mara katika Ufunuo, kitabu kinatambuliwa kama “unabii” (Ufu. 22:7, 10, 18, 19). Aina ya unabii katika Agano la Kale inahusisha kushughulikia hali za sasa za watu wa Mungu na kutabiri siku zijazo. Vivyo hivyo, katika Ufunuo, Yesu ana maneno kwa kanisa katika siku zake (Ufu. 2–3) na kitabu kinajadili kwa undani kurudi kwa utukufu kwa Yesu mwishoni mwa wakati, pamoja na matukio yanayotangulia na yanayofuata, yakimalizika katika hali ya milele (yaani, mbingu mpya na ulimwemgu mpya). Kwa sababu hii, hatupaswi kudunisha kipengele cha kihistoria wakati wa kufafanua fasihi ya ufunuo, licha ya maudhui ya ishara ya vitabu hivi.

2. Tofautisha kati ya ishara na marejeleo yao halisi.

Fasihi ya ufunuo mara nyingi inaonyesha maono ya picha, hata ya kusisimua, matukio ya wakati wa mwisho. Lakini ingawa maono hayo ni halisi na mara nyingi kuna mtu au tukio la kihistoria linaloonyeshwa, haya yanaonyeshwa kwa njia ya ishara. Hii inahitaji kutofautisha kwa makini kati ya ishara halisi na kile kinachorejelewa—yaani, mtu au tukio linaloonyeshwa na ishara husika.

Mfano rahisi ungekuwa Ufunuo 12–13, ambao unaonyesha wahusika wawili kama ishara, joka na mwanamke. Joka linaonyesha Shetani (ibilisi) kama nguvu ya kinyama, wakati mwanamke anawakilisha kanisa—au kwa upana zaidi, watu wa Mungu—ambaye wanamzaa mwana wa kiume, Masiha. Katika kisa cha joka, ufafanuzi inatolewa katika maandiko yenyewe: “Joka kuu lilitupwa chini—yule nyoka wa zamani aitwaye ibilisi, au Shetani, anayeupotosha ulimwengu wote” (Ufu. 12:9, NIV). Katika visa vingine, ufafanuzi haijatolewa, na mfasiri lazima aeleze ni nani au nini kinachorejelewa na ishara fulani.

3. Usitekwe na mipango ya kina ya eskatolojia na matukio ya wakati wa mwisho, bali zingatia lengo kuu.

Ni rahisi kuruhusu udadisi wetu kutushinda, lakini kama Yesu alivyowaambia wafuasi wake, “Si juu yenu kujua nyakati au majira ambayo Baba ameweka kwa mamlaka yake mwenyewe” (Matendo 1:7, NIV). Badala yake, kusudi kuu la Ufunuo ni theodisia—kuonyesha haki na wema wa Mungu. Mungu hakika atawathibitisha waumini katika Kristo na kuwahukumu wasioamini. Fasihi ya ufunuo imeundwa ili kuwahakikishia waumini kwamba ingawa wanaweza kukabiliwa mateso na dhuluma za sasa, Mungu ataleta historia kwenye hitimisho lake la mwisho. Yesu atarudi katika utukufu wake wote, atawahukumu waovu, na kuwaingiza waumini katika uwepo wa Mungu ambapo wataishi milele yote. Wakati huo huo, Ufunuo unaonyesha kwamba Mungu amewapa wasioamini kila fursa ya kumwamini Kristo. Ni kwa sababu tu ya kukataa kwao kuamini kila wakati ambako hatimaye watahukumiwa.

4. Tafsiri fasihi ya ufunuo kwa mtazamo wa sheria na ukombozi wa kihistoria.

Fasihi ya ufunuo ina jukumu muhimu ndani ya sheria za Maandiko kwa ujumla. Inatoa mwisho wa kitabu cha Maandiko, ambacho kilianza katika bustani lakini kinamalizika katika jiji. Simulizi ya kibiblia inaanza na mwanamume mmoja na mwanamke mmoja na inahitimishwa na umati usioweza kuhesabika uliokusanyika ukikuzunguka kiti cha enzi cha Mungu. Katikati ya miisho wa vitabu hivi viwili, tunaona ubinadamu ukimwasi Muumba, jambo ambalo linaanzisha operesheni kubwa ya uokoaji inayokamilika katika ujio wa kwanza wa Yesu kama “Mwanakondoo” wa Mungu ambaye anachukua dhambi ya ulimwengu (Yohana 1:29, 36). Baada ya kipindi cha utume kwa mataifa, fasihi ya ufunuo inaonyesha ujio wa pili wa Yesu kwa utukufu na ushindi kama “Simba wa kabila la Yuda” (Ufu. 5:5).

Badala ya kuonyesha picha za kushangaza za ufunuo wa mwisho wa dunia kama aina ya maangamizi ya nyuklia, Ufunuo unaonyesha kilele cha historia ya agano la Mungu na watu wake. Hivyo, tangazo kuelekea mwisho wa kitabu linatumika kama hitimisho linalofaa: “Tazama, maskani ya Mungu ni pamoja na wanadamu. Atakaa pamoja nao, nao watakuwa watu wake, na Mungu mwenyewe atakuwa pamoja nao kama Mungu wao” (Ufu. 21:3).

Makala hii ni sehemu ya mkusanyiko wa Hemenitiki (taaluma ya ufasiri wa Biblia).